آموزش تبلچر خوانی گیتار؛ راهنمای کامل برای مبتدیان

آموزش تبلچر خوانی گیتار؛ راهنمای کامل از صفر تا علائم حرفه‌ای

تبلچر گیتار (Guitar Tablature یا TAB) یکی از ساده‌ترین روش‌ها برای یادگیری و اجرای آهنگ‌های گیتار است. با استفاده از تبلچر می‌توانید بفهمید هر نت را روی کدام سیم و کدام فرت بنوازید، بدون اینکه از ابتدا به نت‌خوانی استاندارد موسیقی مسلط باشید.

در این راهنما با خطوط تبلچر، معنی اعداد، نحوه خواندن نت‌ها، علائم رایج نوازندگی و تکنیک‌هایی مانند Hammer-on، Pull-off، Slide، Bend و Palm Muting آشنا می‌شوید.

تبلچر گیتار چیست؟

تبلچر نوعی نمایش نوشتاری موسیقی است که محل قرارگیری انگشتان روی سیم‌ها و فرت‌های گیتار را مشخص می‌کند. این روش در یادگیری آهنگ‌های راک، متال، پاپ، بلوز و سبک‌های دیگر کاربرد زیادی دارد.

تبلچر معمولاً با عنوان TAB نمایش داده می‌شود و در بسیاری از سایت‌های آموزشی و فایل‌های Guitar Pro برای آموزش و اجرای قطعات موسیقی به کار می‌رود.

آشنایی با خطوط تبلچر گیتار

تبلچر استاندارد گیتار شش‌سیم معمولاً از شش خط افقی تشکیل شده است که هر خط نمایانگر یکی از سیم‌های گیتار است.

e|----------------| سیم اول؛ می زیر
B|----------------| سیم دوم؛ سی
G|----------------| سیم سوم؛ سل
D|----------------| سیم چهارم؛ ر
A|----------------| سیم پنجم؛ لا
E|----------------| سیم ششم؛ می بم

خط بالایی مربوط به سیم اول، یعنی نازک‌ترین سیم گیتار، و خط پایینی مربوط به سیم ششم، یعنی ضخیم‌ترین سیم است. حروف ابتدای خطوط نام سیم‌ها را در کوک استاندارد نشان می‌دهند.

برای خواندن تبلچر، ابتدا باید ترتیب سیم‌ها را یاد بگیرید و بتوانید سیم موردنظر را بدون اشتباه تشخیص دهید.

معنی اعداد در تبلچر

اعدادی که روی خطوط تبلچر قرار می‌گیرند، شماره فرتی را مشخص می‌کنند که باید روی سیم مربوطه بگیرید.

• عدد 0: سیم را بدون گرفتن هیچ فرتی بنوازید.
• عدد 1: فرت اول سیم را بگیرید.
• عدد 3: فرت سوم سیم را بگیرید.
• عدد 5: فرت پنجم سیم را بگیرید.
• عدد 12: فرت دوازدهم سیم را بگیرید.

برای مثال، اگر عدد 3 روی خط سیم اول قرار داشته باشد، باید فرت سوم سیم اول را بگیرید و آن را بنوازید.

یک مثال ساده از تبلچر گیتار

در مثال زیر، ابتدا سیم اول را بدون گرفتن فرت بنوازید، سپس فرت اول و در پایان فرت سوم همان سیم را اجرا کنید.

e|--0--1--3--|
B|-----------|
G|-----------|
D|-----------|
A|-----------|
E|-----------|

تبلچر را از چپ به راست می‌خوانیم. اعداد پشت سر هم معمولاً نت‌هایی هستند که باید به‌ترتیب اجرا شوند. اگر چند عدد دقیقاً زیر یکدیگر قرار داشته باشند، معمولاً باید هم‌زمان نواخته شوند؛ این حالت می‌تواند نشان‌دهنده یک آکورد باشد.

علائم رایج در تبلچر گیتار

در تبلچرهای حرفه‌ای، به‌ویژه در آهنگ‌های راک و متال، علاوه بر اعداد از علائم مختلفی برای نمایش تکنیک‌های نوازندگی استفاده می‌شود. آشنایی با این علائم به شما کمک می‌کند آهنگ‌ها را دقیق‌تر اجرا کنید.

۱. علامت Hammer-on؛ همرآن (h)

همرآن تکنیکی است که در آن ابتدا یک نت را با پیک می‌نوازید و سپس با ضربه انگشت روی فرت بالاتر، نت بعدی را بدون پیک زدن مجدد ایجاد می‌کنید.

مثال:

e|----------------|
B|----------------|
G|----------------|
D|------5h7-------|
A|----------------|
E|----------------|

در این مثال، ابتدا فرت پنجم سیم چهارم را می‌نوازید و سپس انگشت خود را روی فرت هفتم همان سیم قرار می‌دهید تا نت دوم شنیده شود.

این تکنیک در ریف‌ها، ملودی‌ها و سولوهای گیتار کاربرد زیادی دارد.

۲. علامت Pull-off؛ پول‌آف (p)

پول‌آف تقریباً برعکس همرآن است. ابتدا نت روی فرت بالاتر را می‌نوازید و سپس با برداشتن کنترل‌شده انگشت از آن فرت، نت پایین‌تر را به صدا درمی‌آورید.

مثال:

e|----------------|
B|----------------|
G|----------------|
D|------7p5-------|
A|----------------|
E|----------------|

در این مثال، ابتدا فرت هفتم را می‌نوازید و سپس با برداشتن انگشت از آن، صدای فرت پنجم را ایجاد می‌کنید.

برای اجرای تمیز این تکنیک، انگشت را صرفاً از روی سیم بلند نکنید؛ حرکت آن باید کنترل‌شده باشد تا نت دوم به‌خوبی شنیده شود.

۳. علامت Slide؛ اسلاید (/ یا \)

اسلاید یعنی انگشت را پس از نواختن یک نت، روی همان سیم به فرت دیگری حرکت دهید تا صدای نت‌ها به‌صورت پیوسته به یکدیگر متصل شود.

اسلاید رو به بالا:

e|----------------|
B|----------------|
G|----------------|
D|------5/7-------|
A|----------------|
E|----------------|

در این مثال، فرت پنجم را می‌نوازید و انگشت را روی همان سیم به فرت هفتم می‌لغزانید.

اسلاید رو به پایین:

e|----------------|
B|----------------|
G|----------------|
D|------7\5-------|
A|----------------|
E|----------------|

در این حالت، از فرت هفتم به فرت پنجم حرکت می‌کنید. در برخی تبلچرها جهت اسلاید با توجه به نت‌های ابتدا و انتها مشخص می‌شود.

۴. علامت Bend؛ بِند (b)

بند یکی از تکنیک‌های مهم گیتار الکتریک است. در این روش، سیم را به سمت بالا یا پایین خم می‌کنید تا زیر و بمی صدای نت افزایش پیدا کند.

مثال:

e|----------------|
B|------8b10------|
G|----------------|
D|----------------|
A|----------------|
E|----------------|

در این مثال، فرت هشتم را می‌نوازید و سیم را خم می‌کنید تا صدای آن به زیر و بمی نت فرت دهم برسد.

میزان خم کردن سیم اهمیت زیادی دارد. اگر بند به نت هدف نرسد، صدا ممکن است خارج از کوک شنیده شود.

۵. علامت Vibrato؛ ویبراتو (~ یا v)

ویبراتو تکنیکی برای ایجاد نوسان کنترل‌شده در زیر و بمی نت است. نوازنده با حرکت ظریف انگشت روی سیم، به صدا حالت زنده‌تر و احساسی‌تری می‌دهد.

مثال:

e|----------------|
B|----------------|
G|------7~--------|
D|----------------|
A|----------------|
E|----------------|

علامت `~` در این مثال نشان می‌دهد که نت فرت هفتم سیم سوم باید با ویبراتو اجرا شود. در بعضی تبلچرها، ویبراتو با حرف `v` یا نشانه‌های گرافیکی دیگر نمایش داده می‌شود.

۶. علامت Palm Muting؛ پالم میوتینگ (PM)

پالم میوتینگ یکی از تکنیک‌های پرکاربرد در سبک‌های هوی متال، ترش متال و هارد راک است. برای اجرای آن، لبه دست پیک‌زن را نزدیک پل گیتار روی سیم‌ها قرار می‌دهید تا صدای نت‌ها کوتاه‌تر و خفه‌تر شود.

مثال:

PM----------------|
e|-------------------|
B|-------------------|
G|-------------------|
D|-------------------|
A|--2--2--2--2-------|
E|--0--0--0--0-------|

عبارت `PM` معمولاً محدوده‌ای را مشخص می‌کند که باید با پالم میوتینگ اجرا شود. این تکنیک برای اجرای ریف‌های سنگین و منظم در آهنگ‌های متال بسیار مهم است.

۷. علامت X؛ نت خفه‌شده (Muted Note)

علامت `x` معمولاً نشان‌دهنده نت خفه‌شده یا صدای ضربه‌ای است؛ یعنی صدای نت با زیر و بمی مشخص و واضح شنیده نمی‌شود.

مثال:

e|----------------|
B|----------------|
G|----------------|
D|------x---------|
A|--2-------x-----|
E|----------------|

روش اجرای دقیق این علامت به نوع تبلچر و تکنیک موردنظر بستگی دارد. در گیتار، معمولاً با تماس کنترل‌شده انگشت با سیم و جلوگیری از لرزش آزاد آن، صدای خفه تولید می‌شود.

۸. علامت T؛ تپینگ (Tapping)

تپینگ تکنیکی است که در آن با انگشت دست راست یا دست پیک‌زن روی فرت‌بورد ضربه می‌زنید تا نت ایجاد شود. این تکنیک در سولوهای سریع و قطعات تکنیکی گیتار کاربرد دارد.

مثال:

e|----------------|
B|------5h8t12----|
G|----------------|
D|----------------|
A|----------------|
E|----------------|

در این مثال، ابتدا فرت پنجم را می‌نوازید، سپس با همرآن به فرت هشتم می‌روید و در ادامه با تپینگ روی فرت دوازدهم نت تولید می‌کنید.

علامت‌گذاری تپینگ در تبلچرها ممکن است متفاوت باشد؛ بنابراین به راهنمای همان فایل توجه کنید.

۹. علامت هارمونیک (Harmonics)

هارمونیک‌ها صداهایی زنگ‌دار و متفاوت از صدای عادی نت ایجاد می‌کنند. در تبلچر ممکن است با نشانه‌هایی مانند `NH` برای هارمونیک طبیعی یا `AH` برای هارمونیک مصنوعی نمایش داده شوند.

هارمونیک طبیعی معمولاً با لمس بسیار سبک سیم در نقاط مشخصی از آن اجرا می‌شود. هارمونیک مصنوعی به روش نوازندگی و تکنیک تولید صدا وابسته است.

این تکنیک‌ها در بسیاری از سبک‌های راک و متال برای ایجاد صداهای خاص و برجسته به کار می‌روند.

۱۰. جهت حرکت پیک؛ Downstroke و Upstroke

در برخی تبلچرهای دقیق‌تر، جهت حرکت پیک نیز مشخص می‌شود.

• Downstroke: حرکت پیک به سمت سیم‌های ضخیم‌تر.
• Upstroke: حرکت پیک به سمت سیم‌های نازک‌تر.

این نشانه‌ها به اجرای منظم ریتم کمک می‌کنند و در تمرین ریف‌های سریع اهمیت زیادی دارند. البته همه تبلچرها جهت حرکت پیک را نمایش نمی‌دهند.

آیا تبلچر ریتم و زمان نت‌ها را نشان می‌دهد؟

تبلچرهای ساده معمولاً محل نت‌ها را مشخص می‌کنند، اما همیشه اطلاعات کامل و دقیقی درباره مدت زمان نت‌ها و ریتم ارائه نمی‌دهند.

در تبلچرهای حرفه‌ای ممکن است نت‌نویسی استاندارد و نشانه‌های ریتم نیز در کنار خطوط تبلچر قرار داشته باشند. فایل‌های Guitar Pro نیز امکان مشاهده ریتم، شنیدن اجرای نت‌ها و تمرین بخش‌های مختلف آهنگ را فراهم می‌کنند.

هنگام یادگیری یک آهنگ، تنها به شماره فرت‌ها توجه نکنید؛ زمان‌بندی نت‌ها، سکوت‌ها، ریتم و تکنیک‌های نوازندگی نیز اهمیت دارند.

بهترین روش یادگیری تبلچر گیتار

برای یادگیری سریع‌تر، بهتر است از تمرین‌های ساده شروع کنید و به‌تدریج سراغ تکنیک‌های پیشرفته‌تر بروید.

1. ابتدا نام و ترتیب سیم‌های گیتار را یاد بگیرید.

1. تمرین خواندن اعداد و تشخیص شماره فرت‌ها را انجام دهید.

1. تبلچر را از چپ به راست بخوانید و نت‌ها را با دقت اجرا کنید.

1. ابتدا با سرعت کم تمرین کنید و به‌تدریج سرعت را افزایش دهید.

1. برای یادگیری ریتم، از مترونوم یا فایل صوتی آهنگ کمک بگیرید.

1. پس از یادگیری نت‌های ساده، تکنیک‌هایی مانند همرآن، پول‌آف و اسلاید را تمرین کنید.

1. در مراحل بعدی، سراغ بند، ویبراتو، پالم میوتینگ و تپینگ بروید.

نکته مهم این است که اجرای صحیح نت‌ها و حفظ ریتم از سرعت بالا مهم‌تر است. اگر یک قسمت دشوار است، آن را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کنید و هر بخش را جداگانه تمرین کنید.

آموزش تبلچر با نرم‌افزار Guitar Pro

نرم‌افزار Guitar Pro یکی از ابزارهای کاربردی برای مشاهده و تمرین تبلچر است. با استفاده از این نرم‌افزار می‌توانید فایل‌های سازگار را باز کنید، اجرای نت‌ها را بشنوید، سرعت پخش را تغییر دهید و بخش‌های مختلف آهنگ را تمرین کنید.

برای تمرین مؤثرتر، یک قسمت کوتاه از آهنگ را انتخاب کنید، سرعت آن را کاهش دهید و پس از تسلط بر اجرای صحیح، به‌تدریج به سرعت اصلی نزدیک شوید.

اگر فایل تبلچر شما شامل چند ترک باشد، بسته به فایل و نسخه نرم‌افزار می‌توانید بخش‌های مختلف مانند گیتار، بیس و درام را جداگانه بررسی یا پخش کنید.

دانلود نت و تبلچر گیتار

حالا که با اصول تبلچر خوانی و علائم رایج نوازندگی آشنا شدید، می‌توانید با تمرین آهنگ‌های موردعلاقه‌تان مهارت خود را افزایش دهید.

در فروشگاه نت و تبلچر فروید می‌توانید فایل‌های نت و تبلچر گیتار را بررسی کنید. اگر می‌خواهید پیش از خرید تمرین کنید، به بخش تبلچر و نت‌های رایگان سر بزنید.

برای مطالعه مطالب بیشتر درباره موسیقی و نوازندگی، به بخش آموزش‌های فروید مراجعه کنید.

جمع‌بندی

تبلچر یکی از روش‌های کاربردی برای یادگیری آهنگ‌های گیتار است. با شناخت خطوط، اعداد و علائمی مانند Hammer-on، Pull-off، Slide، Bend، Vibrato و Palm Muting می‌توانید تبلچرها را دقیق‌تر بخوانید و تکنیک‌های مختلف را بهتر اجرا کنید.

تمرین منظم، استفاده از مترونوم و کمک گرفتن از فایل‌های Guitar Pro به شما کمک می‌کند به‌تدریج مهارت خود را افزایش دهید و قطعات دشوارتر را یاد بگیرید.